Operat szacunkowy jest autorską opinią rzeczoznawcy majątkowego o wartości nieruchomości i stanowi dokument urzędowy. Może być sporządzany wyłącznie w formie pisemnej. Operat zawiera istotne informacje uzyskane podczas szacowania nieruchomości, w tym wskazanie podstaw prawnych i uwarunkowań dokonanych czynności, rozwiązań merytorycznych, przedstawienia toku obliczeń i wyniku końcowego.
Rzeczoznawcą majątkowym jest osoba fizyczna, posiadająca uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości nadane w trybie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Obecnie, aby uzyskać uprawnienia zawodowe w zakresie wyceny nieruchomości należy spełnić szereg wymogów określonych ustawowo m.in.: posiadać wyższe wykształcenie, ukończyć studia podyplomowe w zakresie wyceny nieruchomości, lub ukończyć wyższe studia o specjalności związanej z gospodarką nieruchomościami, odbyć praktykę zawodową w zakresie wyceny nieruchomości, przejść z wynikiem pozytywnym postępowanie kwalifikacyjne, w tym złożyć egzamin państwowy (pisemny i ustny), dający uprawniena w zakresie szacowania nieruchomości. Rzeczoznawca Majątkowy posiada fachową wiedzę interdyscyplinarną, obejmującą wiele dziedzin nauki, takich jak prawo, ekonomia, gospodarka przestrzenna, budownictwo, leśnictwo i rolnictwo.
Przez stan nieruchomości należy rozumieć stan zagospodarowania, stan prawny, stan techniczno-użytkowy, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, a także stan otoczenia nieruchomości, w tym wielkość, charakter i stopień zurbanizowania miejscowości, w której nieruchomość jest położona. Źródło: Ustawa o gospodarce Nieruchomościami, art. 4 ust. 16.
Operat szacunkowy może być wykorzystywany dla celu którego został sporządzony przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 UoGN. Operat szacunkowy może być wykorzystany dłużej niż 12 miesięcy, po potwierdzeniu jego aktualności. Potwierdzenia aktualności dokonuje tylko i wyłącznie rzeczoznawca, który sporządził operat. Klauzula aktualizacyjna musi zostać opatrzona datą, podpisem, naniesionym w formie pieczątki lub nadruku, imieniem i nazwiskiem oraz numerem uprawnień. Poza klauzulą dołącza się również analizę i kopię dokumentu ubezpieczenia. Potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego można dokonać tylko jeden raz.
Wycena nieruchomości to postępowanie, w wyniku którego dokonuje się określenia wartości nieruchomości, jako przedmiotu prawa własności, lub innych praw do nieruchomości. Proces ten jest przeprowadzany dla rozmaitych celów, a do jego realizacji stosuje się różnorodne metody działania, podejścia i techniki.
